Kradzieże sklepowe w Polsce stały się niepokojącym zjawiskiem, które wymaga szerszej analizy. Jak wynika z danych Komendy Głównej Policji, w trzech kwartałach tego roku stwierdzono ponad 22,9 tys. przestępstw kradzieży w sklepach. To o 30,5 proc. mniej niż w analogicznym okresie 2023 r[1]. i choć liczba zgłoszonych przestępstw spadła, nie oznacza to, że skala zjawiska faktycznie jest mniejsza.

Z badań[2] przeprowadzonych przez ekspertów ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie wynika, że w ciągu ostatnich lat liczba takich incydentów znacząco wzrosła, a samo zjawisko obejmuje różne grupy społeczne i wiekowe, niezależnie od statusu materialnego. „Zjawisko kradzieży w handlu, zarówno detalicznym, jak i hurtowym, stanowi istotny problem dla przedsiębiorstw w Polsce, ale także na całym świecie,” mówi dr Marta Ziółkowska z Katedry Zrównoważonego Biznesu SGH, wskazując na poważne straty sięgające od kilku do nawet kilkunastu procent obrotów sklepów.

Jednym z głównych wyzwań, jakie stoją przed branżą handlową, jest tzw. „kultura bezkarności” – społeczne przyzwolenie, a czasem nawet usprawiedliwienie kradzieży.  Dr Ziółkowska wyjaśnia: „Panuje przekonanie, że kradzież jest akceptowalna lub nawet usprawiedliwiona, co może wynikać z braku zaufania do instytucji państwowych czy korporacji.” Problem ten pogłębia niska skuteczność egzekwowania prawa – tylko 20-30% kradzieży jest zgłaszanych organom ścigania, a rzadko wymierzane kary mają niewielki wpływ na sprawców, co tylko nasila zjawisko.

Egalitarność zjawiska kradzieży

Zaskakującym aspektem wynikającym z badań jest „egalitarność” zjawiska kradzieży – dotyczy ono przedstawicieli każdej grupy społecznej i zawodowej. „Czyżby maksyma francuskiego księcia Gastona de Lévisa – noblesse oblige[3] – przestała mieć znaczenie w XXI wieku?” – pyta dr hab. Rafał Kasprzak, profesor SGH. Według badań[4] kradzież sklepowa przestała być postrzegana wyłącznie jako problem marginalny i dotyczy coraz szerszego grona społeczeństwa.

Nowe przepisy a eskalacja problemu

Najnowsze zmiany w Kodeksie karnym, które weszły w życie 1 października 2023 roku, mogą przyczynić się do eskalacji problemu. Zgodnie z nowymi przepisami, wartość kradzionego towaru musi przekroczyć 800 zł, aby czyn został uznany za przestępstwo, a nie wykroczenie. Eksperci alarmują, że ta zmiana dodatkowo wzmacnia poczucie bezkarności, co zniechęca sprzedawców do zgłaszania incydentów, widząc, że prawo traktuje je pobłażliwie.

Psychologiczne i społeczne tło kradzieży

„Zbyt rzadko zastanawiamy się nad szerszym kontekstem kradzieżowości” – zauważa prof. dr hab. Małgorzata Bombol z SGH. „Często warto spojrzeć na to zjawisko z perspektywy psychiki osoby kradnącej. Może być to wyraz desperacji, konieczności życiowej, ale także przymusu wynikającego z presji społecznej czy chęci potwierdzenia własnej sprawczości.” Prof. Bombol podkreśla, że nie tylko „okazja czyni złodzieja,” ale również wpływ mają czynniki ekonomiczne oraz wzorce zachowań promujące swobodę w zdobywaniu dóbr.

Nowoczesne rozwiązania technologiczne jako odpowiedź na kradzież

„Problem kradzieży sklepowych w Polsce stanowi coraz większe wyzwanie. Aktualny raport pokazuje to zjawisko w szerszym świetle. Doświadczenia zakupowe powinny spełniać oczekiwania i być swobodne dla konsumentów. Chcą być traktowani indywidualnie z szacunkiem, a nie jak potencjalni złodzieje. Z drugiej strony kradzieże stały się zjawiskiem nagminnym, a co gorsza tylko w niewielkim stopniu źle odbieranym społecznie. To skłania sprzedawców detalicznych do poszukiwania nowoczesnych rozwiązań, które uwolnią pracowników od bycia ochroniarzami i pozwolą stać się doradcą czy asystentem klienta. Uczciwi konsumenci nie czują się kontrolowani, a towary są chronione” – komentuje Robert Głażewski, Business Unit Director w Checkpoint Systems Polska, firmy będącej partnerem branżowym badania.

O badaniach kradzieżowości w Polsce

Projekt badawczy „Przełamując tabu kradzieży w handlu detalicznym” został stworzony, aby dostarczyć branży aktualną wiedzę o specyfice zjawiska kradzieży w Polsce. Projekt obejmuje dwa etapy. W pierwszym etapie, w badaniach jakościowych, przeprowadzono pogłębione wywiady z przedstawicielami branży handlu detalicznego i osobami zaangażowanymi w zapewnienie bezpieczeństwa sklepów.  W 2025 roku zaplanowano kontynuację projektu, aby uszczegółowić zebrane dane i informacje, a także przedstawić wnioski. Badania Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie i partnera branżowego Checkpoint Systems z pewnością rzucą nowe światło na zjawisko kradzieży sklepowych w Polsce.

[1] https://www.rp.pl/handel/art41406961-politycy-pomogli-sklepowym-zlodziejom

[2] Raport „Przełamując tabu kradzieży w handlu detalicznym”, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Checkpoint Systems, 2024.

[3] Pol."Szlachectwo zobowiązuje", powiedzenie dotyczące szlachty wskazujące na jej nieformalne zobowiązania wobec społeczeństwa, tutaj odnosi się do faktu, że nawet niektórzy przedstawiciele elit społecznych są także zaangażowani w proceder kradzieży.

[4] Raport „Przełamując tabu kradzieży w handlu detalicznym”, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Checkpoint Systems, 2024.

 

-KONIEC-

O Szkole Głównej Handlowej w Warszawie:

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie to najstarsza i najbardziej prestiżowa uczelnia ekonomiczna w Polsce. Łączy 118 lat doświadczeń z najnowszymi trendami w kształceniu kadr dla biznesu, a wykłady prowadzą tu najlepsi polscy i zagraniczni specjaliści z dziedziny finansów, ekonomii, zarządzania, a także innych obszarów powiązanych z wiedzą ekonomiczną i naukami społecznymi. SGH posiada akredytacje Polskiej Komisji Akredytacyjnej (PKA), a także liczne prestiżowe międzynarodowe akredytacje: EQUIS (European Quality Improvement System) przyznawaną przez EFMD (Europejska Fundacja na Rzecz Rozwoju Kształcenia), CEEMAN (Central and East European Management Development Association), ACCA (The Association of Chartery Certified Accountants), AMBA (Association of Masters in Business Administration). Ponadto SGH jest partnerem instytucjonalnym IPMA (International Project Management) Polska oraz posiada certyfikat Business School Impact System (BSIS IMPAC). Jako jedyna w Polsce należy do stowarzyszenia CEMS – Global Alliance in Management Education, a także do sojuszu Uniwersytetu Europejskiego CIVICA. SGH, będąc uniwersytetem badawczym, wiodącym w naukach ekonomicznych w Polsce i w regionie, prowadzi badania, których efekty są klasyfikowane wśród najlepszych na świecie. Strategia szkoły opiera się na przekonaniu, że o jakości uczelni decyduje jakość jej badań naukowych. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie przykłada też dużą wagę do społecznej odpowiedzialności oraz zrównoważonego rozwoju zarówno w działalności edukacyjnej oraz naukowej, jak i w aktywności społecznej. Zaangażowanie na tych polach uzupełniają wysiłki na rzecz odpowiedzialnego funkcjonowania SGH jako przedsiębiorstwa.

Więcej: www.sgh.waw.pl

 

O Checkpoint Systems:

Firma Checkpoint, będąca częścią CCL Industries, jest światowym liderem na rynku rozwiązań RF/RFID do zapobiegania stratom, kontroli zapasów i identyfikowalności, brandingu, zarządzania łańcuchem dostaw i rozwiązań do analizy danych biznesowych. Za unikalnym połączeniem SaaS opartego na chmurze, połączonego sprzętu, etykiet i znaczników, oferującego inteligentne rozwiązania, które zapewniają przejrzystość i wydajność firmom, od źródła do sklepu, stoi ponad 50-letnie doświadczenie firmy.

Gama rozwiązań technologicznych Checkpoint oferuje sprzedawcom detalicznym i markom - z sektorów takich jak żywność i napoje, odzież i obuwie, towary ogólne, zdrowie i uroda, łańcuch dostaw i logistyka - między innymi - połączone podejście do rentowności oraz bardziej płynne i angażujące doświadczenia kupujących.

Aby dowiedzieć się więcej odwiedź https://checkpointsystems.com/pl/

 

O CCL Industries:

CCL Industries Inc., światowy lider w branży etykiet i opakowań dla globalnych korporacji, małych przedsiębiorstw i konsumentów, zatrudnia ponad 25 700 osób w ponad 213 zakładach w 43 krajach oraz posiada biura w Toronto w Kanadzie oraz Framingham w Massachusetts. Więcej informacji znajduje się na stronie www.cclind.com